شورش کرماشان

شنگال در سالهای اخیر همواره یکی از مهمترین نقاط مورد توجه و منازعه در کوردستان و خاورمیانه بوده است. شنگال جزء مناطق مورد مناقشه در عراق است که در مادهی 140 قانون اساسی عراق جای گرفتهاند. در ابتدای سال 2014 شنگال تحت سلطهی حکومت مرکزی عراق بود که با ظهور داعش و تضعیف دولت مرکزی در بغداد نیروهای پیشمرگهی وابسته به حزب دموکرات کوردستان عراق بدون هیچ درگیری و تلفاتی موفق به تصرف منطقهی شنگال و مرکز شهر شدند. پس از سقوط شهر موصل و با رشد روزافزون داعش، شنگال به عنوان هدف بعدی این گروه انتخاب و مورد حمله قرار گرفت که پیشمرگههای حزب دموکرات کوردستان عراق بدون هیچگونه مقاومتی شهر را به داعش واگذار کردند. ایزدی بودن مردم شنگال باعث شد که داعش آنها را به عنوان کافر قلمداد کرده و علیه مردم شنگال فتوای جهاد و کشتار صادر کند که با نسل کشی و فجایع بسیاری برای مردم شنگال همراه بود. همزمان با فرار پیشمرگههای حزب دموکرات و کشتار و به اسارت گرفتن مردم منطقه توسط داعش، گریلاهای نیروهای مدافع خلق به منطقه اعزام شدند و به دفاع از مردم ایزدی و سازماندهی نیروهای بومی برای دفاع از شنگال پرداختند که به ظهور نیرویی جدید تحت عنوان یگانهای مقاومت شنگال انجامید. پس از نبرد کوبانی و تضعیف روحی و نظامی داعش در روژاوا و پس از یک سال عملیات آزادسازی شنگال توسط یگانهای مقاومت شنگال، نیروهای مدافع خلق و پیشمرگههای اقلیم کوردستان عراق شروع شد و با پیروزی و خروج داعش از شنگال به پایان رسید. با خروج داعش اختلافات میان یگانهای مقاومت شنگال و پیشمرگههای حزب دموکرات ظهور کرد، دلیل اصلی اختلاف چگونگی نگاه و برنامهی متفاوت این دو نیرو برای آیندهی شنگال بود. یگانهای مقاومت شنگال برای خودمدیریتی مردم ایزدی و استقلال سیاسی و نظامی شنگال جهت ممانعت از بروز فجایعی که در گذشته برسر مردم ایزدی آمده بود تلاش میکردند اما حزب دموکرات کوردستان عراق آن را بخشی از خاک اقلیم کوردستان میدانست که هیچ نیروی دیگری غیر از پیشمرگه نباید در آن حضور داشته باشد و حق برخورداری از استقلال نسبی برای مردم منطقه وجود ندارد که این مسئله باعث به وجود آمدن تنشهایی میان یگانهای مقاومت شنگال و پیشمرگههای حزب دموکرات کردستان شد.

با تضعیف داعش و فروپاشی خلافت آن در هفتههای گذشته، نیروهای ارتش عراق و حشد شعبی نوک پیکان حملاتشان را از مناطق تحت تسلط داعش به سمت اقلیم جنوب کوردستان تغییر دادند و مناطق مورد مناقشهای که در قانون اساسی عراق به آن اشاره شده بود و شنگال نیز بیخشی از آن به شمار میآمد به یکی از مهمترین موضوعات عراق و منطقه تبدیل شد. این امتحان بزرگی برای سنجش و مقایسهی میزان کارامدی نیروهای پیشمرگه و یگانهای مقاومت شنگال و همچنین پروژههای این دو نیرو برای آیندهی شنگال بود. با شروع حملات حشدالشعبی خطوط مقدم نیروهای پیشمرگهی اقلیم کوردستان به سرعت فروپاشید و روستاها و شهرهای کوردنشین مناطق مورد مناقشه که با شروع جنگ داعش به تحت سلطهی اقلیم درآمدهبود یکی پس از دیگری سقوط کردند. حشدالشعبی از کرکوک و مناطق اطراف آن گذشت و شنگال هدف بعدی بود. با شروع جنگ در شنگال نیروهای پیشمرگهِی حزب دموکرات کوردستان همانند زمانی که داعش به شنگال حمله کرد فرار و این شهر را برای نیروهای حشدالشعبی رها کردند اما این بار نکتهای وجود داشت که با زمان حملهی داعش متفاوت بود و آن حضور فعال نیروهای یگانهای مقاومت شنگال بود که بخش بزرگی از شهرکهای و روستاهای اطراف غرب شنگال را در کنترل داشتند و با ایستادگی اعلام کردند که درصورت هرگونه حمله از جانب حشدالشعبی یا هر نیروی دیگری به شدت مقاومت خواهند کرد. این در حالی بود که بخش بزرگی از نیروهای شنگالی که مشغول جنگ با داعش در رقه بودند با پایان موفقیت آمیز این جنگ در سوریه و با پیروزی به شنگال برگشتند تا در جنگهای احتمالی در آینده حضور داشته باشند که این بازگشت پیروزمندانه به صورت باشکوهی توسط مردم شنگال مورد استقبال قرار گرفت. 

این تحولاتی که درسالهای اخیر با فرار ارتش عراق و نیروهای پیشمرگه در سال 2014 و ورود و شکست داعش و سپس تشکیل نیروهای مقاومت شنگال به وقوع پیوست نشان داد که در هیچکدام از نیروهای غیرمردمی و تمرکزگرا در سطح عراق قادر به حل مسائل مردم ایزدی در شنگال نیستند و پروژهی خودمدیریتی شنگال کارامدترین پروژه برای مردم منطقه است. موفقیتهای نیروهای مقاومت شنگال در جنگ با داعش و همچنین مقابله با فشارهای حزب دموکرات کوردستان و اخیرا سنگربندی درمقابل حشدالشعبی گویای پایداری این نیرو و تضمین آیندهی شنگال برای مردم ایزدی است و بدون شک با بازگشت نیروهای مقاومت شنگال از جنگ رقا و پشتیبانیهای همپیمانان سوریهای آن، آیندهی شنگال در هردوصورت وقوع یا عدم وقوع جنگ توسط مردم و خودمدیریتی شنگال و نیروهای نظامی آن یعنی یگانهای مقاومت شنگال رقم خواهد خورد و این نمونهای الهامبخش برای مردم عراق و جنوب کوردستان به صورت عام و مردم مناطق مورد مناقشه همانند کرکوک خواهد بود. مناطقی که دارای تنوعات ملی و مذهبی گوناگون بوده و با شکست پروژههای تنگ نظرانه و تک گرایانهِی حزب دموکرات کوردستان، داعش و حشدالشعبی تنها خودمدیریتی میتواند مسائل آن را حل کرده و به تخاصمات چندین دههای این مناطق پایان دهد. 

عضویت در خبرنامه

ایمیل خود را وارد نمایید